مهندسي ارزش چيست؟
مهندسي ارزش يك تكنيك مديريتي كاركردگرا است كه با تكيه بر كار تيمي خلاقانه و نظام‌مند براي تحليل و بهبود ارزش يك محصول، يك پروژه و يا يك خدمت به كار گرفته مي‌شود. مهندسي ارزش به عنوان يك متدولوژي موثر براي حل مسائل يا كاهش هزينه‌ها، بهبود كاركردها و ارتقاء كيفيت، كارآيي خود را در عمل در هزاران پروژه صنعتي، عمراني، ...... در كشورهاي مختلف اثبات كرده است.
دلايل بكارگيري مهندسي ارزش در پروژه‌هاي آبي كدامند؟

-         حل خلاقانه مسائل پيچيده پروژه‌هاي آبي

-         الزامات قانوني

-         ايجاد توافق و هماهنگي با نهادها و سازمان‌هاي ديگر

-         كاهش هزينه و / يا بهبود كاركرد كيفيت پروژه

حذف عوامل منفي در طراحي‌ها:

عوامل زير مي‌تواند اثرات منفي در طراحي‌ها ايجاد كند:

-         كمبود اطلاعات

-         چارچوب‌هاي زماني مطالعات

-         اعتقادات نادرست صادقانه

-         بينش‌هاي منفي

-         شرايط موقت كه دائمي تلقي شده‌اند

-         تفكر عادت‌گونه

-         تغييرات سريع فن‌آوري‌ها

-         ريسك زيان‌هاي شخصي

-         عدم ايجاد زمينه براي خلاقيت و نوآوري

-         رعايت كامل الزامات

-         عدم تمايل به مشورت و كسب نظرات ديگران

-         روابط انساني ضعيف (درون سازماني و برون سازماني)

يك مطالعه ارزش مي‌تواند اين اثرات منفي را با تيم چندرشته‌اي كه متدولوژي ارزش را در يك فضاي مثبت و بدون جهت‌گيري به كار مي‌گيرد، كاهش دهد.

مهندسي ارزش در چه مقطع زماني كارآيي بيشتري دارد؟

-         بهترين زمان براي انجام يك مطالعه ارزش در پروژه‌ها، مراحل اوليه توسعه پروژه است زيرا پيشنهادهاي تيم مهندسي ارزش با هزينه و تاخير كمتر قابل اجرا مي‌باشد. در اين راستا سه مقطع زماني توصيه مي‌شود.

-         - انتهاي فاز برنامه‌ريزي (فاز صفر) براي پروژه‌هاي خيلي بزرگ

-         انتهاي طراحي اوليه (فاز يك)

-         در حين و انتهاي طراحي (فاز دو)

دستورالعمل سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور براي زمان‌بندي انجام مطالعه ارزش (1384)

اندازه طرح يا پروژه

(ميليارد ريال)

امكان‌سنجي اوليه امكان‌سنجي نهايي و طراحي اوليه طراحي تفصيلي
25% پيشرفت 50% پيشرفت 75% پيشرفت
100-300 ------ 3-5 روز كارگاه اجباري 3-5 روز كارگاه اختياري
300-800 3 روز كارگاه اختياري 5 روز كارگاه اجباري 5 روز كارگاه اختياري 3-5 روز كارگاه اختياري 3-5 روز كارگاه اختياري
800 به بالا 3 روز كارگاه اجباري 5 روز كارگاه اجباري 5 روز كارگاه اختياري 3-5 روز كارگاه اختياري 3-5 روز كارگاه اختياري

به صورت كلي پتانسيل صرفه‌جويي در مراحل اوليه پروژه بيشتر است ولي اطلاعات كمي از پروژه در اين مراحل وجود دارد. بنابراين به صورت يك قاعده كلي، اگر قرار است در پروژه‌اي يك مطالعه ارزش انجام شود، بهترين مقطع زماني، پايان فاز يك (طراحي اوليه) مي‌باشد.

آيا ممكن است در يك مطالعه ارزش، هزينه پروژه افزايش يابد؟

-         بلي، هدف يك مطالعه ارزش بهبود ارزش ايت كه براي كمي كردن آن از شاخص ارزش استفاده مي‌شود:

 

بنابراين در صورتيكه افزايش هزينه پروژه موجب بهبود كاركرد يا كيفيت يا هر دو شود و شاخص ارزش افزايش يابد، هدف اصلي مطالعه تحقق يافته است

تمايز ميان مهندسي ارزش و بهينه‌يابي چيست؟

-         بهينه‌يابي در يك چارچوب صورت مي‌پذيرد در حاليكه بزرگترين دستاوردهاي مهندسي ارزش در اثر تغيير چارچوب‌هاي مفروض حاصل شده‌اند

به بيان ديگر بهينه‌يابي يك فرآيند همگرا (دست‌يافتن به حل مسئله) محسوب مي‌شود در حاليكه مهندسي ارزش يك فرآيند واگرا- همگرا محسوب مي‌شود (يك فرآيند واگرا به دنبال رهيافت‌هاي جديد براي حل مسئله است)

مهندسي ارزش چگونه موجب ارتقاء خلاقيت مي‌شود؟

-         ايجاد محيط مساعد

-         ايجاد تفكر واگرا با تاكيد بر كاركردگرايي

-         تفكيك خلاقيت و قضاوت

-         تعريف مناسب مسئله در فازهاي اوليه

-         ايجاد شرايط لازم براي درك عميق پروژه و كسب اطلاعات لازم توسط تيم

-         استفاده از تكنيك‌هاي توفان فكري

-         استفاده از قانون پاراتو و تمركز بر كاركردهاي كليدي

زمان لازم براي انجام تمامي گام‌هاي يك مطالعه ارزش چقدر است؟

با توجه به ابعاد پروژه و مقطع زماني كه مطالعه صورت مي‌گيرد، زمان يك مطالعه ارزش از 1 تا 6 ماه متغير مي‌باشد

منافع جانبي مهندسي ارزش كدامند؟

  • ارتقاي دائمي استانداردها و سياست‌ها
  • افزايش سرعت جذب مواد و مصالح جديد و روش‌هاي نوين
  • شوق بيشتر كاركنان براي شركت در تصميمات سازمان
  • امكان استفاده از تكنيك‌هاي مهندسي ارزش در طراحي پروژه‌هاي آتي توسط مشاوران
مهمترين كاركرد و قوانين تكنيك توفان‌ذهني كدامند؟

  • اين تكنيك، نخستين بار توسط دكتر اسبورن مطرح گرديد و كاربرد بسيار گسترده در تمامي زمينه‌ها داشته است. چهار قانون اساسي اين تكنيك عبارتند از:

-         هر گونه انتقاد ممنوع است،‌از ابراز قضاوت مخالف و ناسازگار بايستي تا مدتي خودداري شود.

-         چرخش آزاد اطلاعات با استقبال روبرو گردد. هر چه ايده‌ها، خارج از ذهن‌تر و جسورانه‌تر باشد بهتر است.

-         كميت مورد نظر است. هر چه تعداد ايده‌ها بيشتر باشد احتمال ظهور ايده‌هاي مفيد بيشتر است.

اعضاي تيم به تركيب ايده‌ها و اصلاح آن‌ها ترغيب شوند. علاوه بر ايفاي سهم خود در ايجاد ايده‌هاي خويش، شركت‌كنندگان بايستي پيشنهاداتي در جهت بهبود ايده‌هاي ديگران و يا تركيب ايده‌ها ارائه دهند

مشخصات پروژه‌هايي كه براي مطالعه ارزش مناسبند كدامند؟

  • پيچيدگي بالا (تعدد عوامل)
  • هزينه بالا (پروژه‌هاي بزرگ)
  • تكرارپذيري اجزاء
  • فاصله زماني زياد بين طراحي و اجرا
  • ريسك بالا
  • فرصت قابل ملاحظه
چه ضوابط، مقررات و قوانيني در رابطه با بكارگيري مهندسي ارزش در ايران وجود دارد؟

الف- قانون برنامه‌ سوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران فصل هفتم نظام مالياتي و بودجه

ماده 61-ج- دستگاه‌هاي اجرايي موظفند طرح‌هاي عمراني در دست اجراي خود را به پيشنهاد سازمان برنامه و بودجه به منظور ساده‌سازي و ارزان‌سازي (با اعمال مهندسي ارزش) ضمن رعايت استانداردهاي فني مورد بازنگري قرار دهند.

تبصره 1- امور مالي و مالياتي:

در اجراي بند (ج) ماده (61) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران، دستگاه‌هاي اجرايي موظف هستند موضوع مهندسي ارزش را در كليه پروژه‌هاي اجرايي رعايت و گزارش اقدامات را به سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور ارائه نمايند.

ب- دستورالعمل‌ ارجاع كار و انعقاد قرارداد با واحدهاي خدمات مهندسي ارزش (1379)

پ- دستورالعمل ارجاع تهيه، ارائه و بررسي پيشنهادهاي تغيير، با نگاه مهندسي ارزش و دستورالعمل ارجاع تهيه و ارسال گزارش سالانه پيشنهادهاي تغيير، با نگاه مهندسي ارزش (نشريه 290 (1383)).

ت- مجموعه دستورالعمل‌هاي مهندسي ارزش (1384).

ث-اصلاح دستورالعمل شماره 100/215919 و واگذاري وظايف كارگروه مهندسي ارزش به دستگاه‌هاي اجرايي و الزام انجام مطالعات مهندسي ارزش براي پروژه‌هاي بالاتر از 100 ميليارد ريال(1387)

ج-تاکيد مجدد بر اعمال مهندسي ارزش در بند ج ماده 214 قانون برنامه پنجم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي و نيز در بخش سوم از قوانين و مقررات تنفيذي و ارجاعي در برنامه پنجم توسعه (فصل سوم اين قانون)(1389)

چ-دستور معاون طرح و توسعه شركت مادر تخصصي مديريت منابع آب ايران جهت اعلام اقدامات اجرايي و برنامه‌هاي مرتبط با مهندسي ارزش(1392)

پيشنهاد تغيير، با نگاه مهندسي ارزش چيست؟

پيشنهاد تغيير با نگاه مهندسي ارزش، عبارت است از پيشنهادي كه در مدت پيمان از جانب پيمانكار و به منظور كاهش هزينه‌هاي اجرا، بهره‌برداري و نگهداري،‌ ارتقاي كارايي و يا ساير منافع به كارفرما ارائه مي‌گردد و در عين حال،‌ انجام كارها بايد با كيفيتي بهتر و يا طبق پيمان صورت پذيرد. در صورت پذيرش پيشنهاد تغيير توسط كارفرما، بخشي از صرفه‌جويي‌هاي به‌دست آمده به پيمانكار پرداخت مي‌شود. يكي از مناسبترين زمان‌هاي ارائه پيشنهاد تغيير كه پتانسيل زيادي براي صرفه‌جويي درآن وجود دارد ، زمان بعد از عقد پيمان و قبل از آغاز عمليات اجرايي و همزمان با تجهيز كارگاه است. دراين زمان، هنوز هيچ قسمت از كار اجرا نشده و ايجاد تغيير با هزينه و زمان كمتري امكان‌پذير است. پيشنهاد بايد داراي موارد زير باشد تا قابل بررسي گردد:

  1. بايد توسط پيمانكار اصلي ارائه شود.
  2. پيشنهاد بايد منجر به تغييري در موارد لازم الاجرا در پيمان، مانند تغيير در مقادير و ... گردد.
  3. پيشنهاد نبايد تغيير غير مجاز در پيمان به وجود آورد.
  4. پيشنهاد تغيير بايد هزينه‌هاي كل واقعي طرح را كاهش دهد.
  5. پيشنهاد تغيير، بايد واجد عملكردها و هدف هاي نهايي پيمان باشد.
  6. پيشنهاد تغيير، بايد شامل اطلاعات لازم براي ارزيابي باشد.
  7. زمان اجراي پيشنهاد تغيير مشخص شود.
عوامل موفقيت و عدم موفقيت يك مطالعه ارزش كدامند؟

  • از مهمترين عوامل موفقيت مي‌توان به:

1-    تيم منسجم و متخصص

2-    زمان مناسب كارگاه

3-    راهبر آگاه و كاردان

4-    اطلاعات جامع و كامل از پروژه و ساختگاه آن

5-    آموزش تيم ارزش

6-     تعهد اعضاي تيم ارزش به كارگاه

  • از طرف ديگر عوامل زير مي‌تواند موجب ناكامي يك مطالعه مديريت/ مهندسي ارزش شوند:

1-    عدم تسلط تيم بر تكنيك‌هاي مهندسي ارزش

2-    نبود حمايت مديريت ارشد

3-    عدم همكاري‌ مشاوران طرح

4-    نگرش به مهندسي ارزش بعنوان يك تهديد از طرف مشاور

5-    انجام نامناسب گام پيش‌مطالعه

6-     عدم انجام برخي از فازهاي برنامه كار

7-    تعداد زياد اعضاي تيم و اختلاف ميان آن‌ها

8-    عدم تطبيق تيم با پروژه مورد مطالعه

9-    ارائه نامناسب گزينه‌هاي پيشنهادي تيم ارزش

10-نبود پيگيري لازم براي اجراي پيشنهادهاي مطالعه ارزش

پياده‌سازي مهندسي ارزش يا برنامه مهندسي ارزش چيست؟

اولين كاربردهاي مهندسي ارزش در يك سازمان مانند تمام فن‌آوري‌هاي جديد با موانع زيادي مواجه است. براساس تجربه جهاني بايستي قبل از شروع مطالعات واقعي ارزش، فرهنگ‌سازي و آموزش لازم صورت گيرد و بستر لازم براي انجام موفقيت‌آميز مطالعات ارزش فراهم شود. در همين چارچوب آشتو (انجمن مقامات ايالتي بزرگراه آمريكا) كتابي تحت عنوان رهنمودهاي پياده‌سازي مهندسي ارزش را ارائه نموده است. در ايران طرح ماورا در وزارت راه و ترابري،‌ اولين برنامه پياده‌سازي مهندسي ارزش محسوب مي‌شود.
راهبر و تسهيلگر مهندسي ارزش چه مشخصاتي بايد داشته باشد؟

شرايطي كه در قانون و بخشنامه معاونت برنامه‎ريزي و نظارت راهبردي رييس جمهور تعيين شده است:

شرايط راهبر و آسانگر گروه در تبصره‌هاي 5 و6 ( فرآيند شماره 5) و توسط هيات انتخاب مشاور كنترل مي‌شود.

رديف اعضاي تيم سابقه كار مرتبط با پروژه تحصيلات دانشگاهي
1 راهبر حداقل 15 سال حداقل كارشناسي و مرتبط
2 آسانگر حداقل 3 سال در پروژه هاي مرتبط حداقل كارشناسي و مرتبط

آسانگر حداقل بر يكي از شرايط زير تسلط داشته باشد:

  1. ارائه گواهينامه معتبر مورد تاييد انجمن بين‌المللي مهندسي ارزش(AVS-VMP-CVS)
  2. دانش آموختگان مقاطع كارشناسي ارزش و دكتري، كه پايان‌نامه خود را در موضوع‌هاي مرتبط با مهندسي ارزش گذرانده‌اند.
  3. نگارش (تاليف) و انتشار حداقل يك كتاب با موضوع مهندسي ارزش
  4. ترجمه و انتشار حداقل سه كتاب مرتبط با مهندسي ارزش

حداقل صلاحيت‌هاي راهبر ارزش طبق دستورالعمل‌ها و تجارب شركت‌هاي آب منطقه‌اي:

  1. حداقل مدرك كارشناسي در رشته‌هاي مهندسيمرتبط با موضوع مطالعه
  2. حداقل مدرك سطوح سه‌گانه و يا مدول 1 و يا AVS و يا بالاتر از آن مورد تأييد انجمن مهندسي ارزش ايران و يا بين‌المللي
  3. حداقل 10 سال سابقه حرفه‌اي مرتبط
  4. حداقل حضور در 15 مطالعه مهندسي ارزش كه 10 مورد آن به عنوان تسهيلگر يا راهبر بوده باشد.
  5. حداقل ارايه 10 مقاله و يا يك كتاب در زمينه مهندسي ارزش
  6. 6.(تز دكتري مي‌تواند جايگزين كتاب شود)

مشخصات آسانگر مطالعه ارزش:

  1. حداقل مدرك كارشناسي در رشته‌هاي مهندسي، اقتصادي و مديريتي مرتبط با فعاليت‌هاي شركت‌هاي آب منطقه‌اي
  2. حداقل مدرك سطوح سه‌گانه و يا مدول 1 و يا AVS و يا بالاتر از آن مورد تأييد انجمن مهندسي ارزش ايران و يا بين‌المللي
  3. حداقل 5 سال سابقه حرفه‌اي مرتبط
  4. حداقل حضور در 10 مطالعه مهندسي ارزش
  5. حداقل تدوين 5 مقاله يا يك تز كارشناسي ارشد در زمينه مهندسي ارزش
شرايط تشكيل و مشخصات تيم مهندسي ارزش چيست؟

ويژگي‌هاي اعضاي تيم مهندسي ارزش با توجه به تبصره 2 (فرآيند 3) و توسط كارگروه برنامه‌ريزي مطالعات مهندسي ارزش تعيين مي‌گردد.

كارگروه برنامه‌ريزي مطالعات مهندسي ارزش بايد در تعيين تركيب تخصصي- تجربي اعضاي تيم مهندسي ارزش، ويژگي‌هاي زير را براي اعضاي گروه مهندسي ارزش در نظر بگيرد:

  1. تحصيلات دانشگاهي مرتبط با تخصص‌هاي مورد نياز براي مطالعه مهندسي ارزش (حداقل كارشناسي)
  2. حداقل 10 سال سابقه كار، كه پنج سال آن مرتبط با تخصص مورد نياز در مطالعه مهندسي ارزش باشد.

صلاحيت‌هاي اعضاي مستقل تيم ارزش (كارشناسان مستقل) طبق دستورالعمل‌ها و تجارب شركت‌هاي آب منطقه‌اي

  1. حداقل مدرك كارشناسي در رشته‌هاي مرتبط با موضوع مطالعه
  2. حداقل 15 سال سابقه حرفه‌اي مرتبط با موضوع مطالعه در تخصص مورد نظر

صلاحيت‌هاي مدير اجرايي ارزش

  1. حداقل مدرك كارشناسي در رشته‌هاي مهندسي، اقتصادي و مديريتي مرتبط با فعاليت‌هاي شركت‌هاي آب منطقه‌اي
  2. حداقل 2 سال سابقه حرفه‌اي مرتبط

ويژگي‌هاي افراد تيم مهندسيارزش

  • دانشو تخصص
  • توانمندي تحليلي
  • قدرت خلاقيت
  • خودسازماندهي
  • شخصيتحرفه‌اي
  • تمايل به همكاري
  • تجربه
  • اعتقاد به اهميت ارزش
  • اعتقاد به كارايي فرايند مهندسي ارزش

مشخصات تيم ارزش

  • تعداد: 7-12 نفر
  • از تمام تخصص‌هاي موضوع مطالعه
  • حتي‌الامكان نماينده‌اي از تمام ذي‌نفعان
  • وجود قابليت كار تيمي
  • زمينه ايجاد دموكراسي در عرصه تخصص
براي انجام يك مطالعه مهندسي ارزش از كجا بايد شروع كرد؟

انجام مطالعات ارزش از قرارداد ابلاغ شده شروع شده و در ادامه گردآوري اطلاعات و مطالعات مقدماتي كه خود داراي 5 گام است: گردآوري و تعريف نيازها و خواسته‌هاي كارفرما و بهره‌بردار، تكميل مجموعه داده‌ها، تعيين معيارهاي ارزيابي، تعيين حدود مطالعه و تهيه مدل‌هاي مناسب و مراحل بعد ادامه دارد.

پانل تغییر سبک

رنگ اصلی را انتخاب نمایید

تغییر رنگ و اندازه پوسته

کامپیوتر تبلت موبایل